Friday, February 10, 2006















GRAD TRAVNIK


Kotlina između Vlašića i Vilenice, otvorena knjiga u kojoj je smješten Travnik, ima povoljnu klimu, kako kažu knjige, ali njegovi stanovnici dobro znaju koliko su "povoljni" vjetrovi koji donose dah studeni sa Vlašića i srednju godišnju temperaturu od 8.6°C! Dalje, zapisaše oni koju su mjerili, da rodno mjesto Ive Andrića možete naći na nadmorskoj visini od 517 metara i na 44°14" sjeverne geografske širine i 17°40" istočne geografske dužine, u dolini Lašve (36 km), rijeke u kojoj se nekada ispiralo zlato, a da nije travničkih ribara i savjesnih građana danas bi malo ko i znao da je riječ o rijeci....

Kao sve velike rijeke (poput Nila i Save), i Lašva nastaje od dvije "lašvice", Karaulske i Komarske, koje se spajaju u Turbetu, gdje i počinje priča o "pravoj" Lašvi, koja traje sve do ulijevanja u Bosnu! Zbog važnog geografskog položaja, dolina Lašve je uvijek bila frekventna povećajte mapusaobraćajnica, koja prirodno spaja dolinu Bosne na istoku, sa vrbaskom dolinom na Zapadu, a tako je i danas, samo što se kvaliteta današnjih puteva ni u kom slučaju ne podudara sa stepenom važnosti određenih komunikacija! Pod tim imenom, Travnik je prvi put spomenut 1463.godine, povodom prolaska Sultana Mehmeda Fatiha prema Jajcu, prije toga, Travnik je bio u sastavu župe Lašva, koja se po prvi put pominje daleke 1244. godine u buli kralja Bele IV.
Danas je Travnik, u administrativnom smislu, centar Srednjebosanskog kantona, što ga ni u kom slučaju ne čini prijestolnicom, jer potrebno je dosta volje da bi grad dobio sjaj koji, svojom burnom historijom i velikim ljudima, zaslužuje.

Grad se nakon turskog osvajanja počeo razvijati uz tvrđavu Kaštel, pa je ubrzo nastala današnja Donja čaršija, a tek je veliki travnički legator i vezir Mehmed-paša Kukavica u osamnaestom vijeku dao konture Gornjoj čaršiji. Iz tog perioda, posebno u mahali Osoje, sačuvan je velik broj bosanskih kuća, skladnog arhitektonskog rješenja, a prvenstveno funkcionalnog za svakodnevni život. Aneksijom Bosne i Hercegovine i dolaskom austrougarske vlasti, Travnik je dobio mnogo objekata u zapadnom stilu, koji opet nimalo ne remete harmoniju travničkih ulica.

Nažalost, danas je situacija drugačija, pa se u građevinarstu najviše pažnje posvećuje ekonomskoj isplativosti, a estetiku i tradiciju arhitektonskog uređenja se ostavlja za neka druga vremena. Tako je popularno nazvanom "divljom gradnjom" i užasnim prepravkama, gotovo uništeno i slobodno možemo kazati osakaćeno područje Donje čaršije koje je davno proglašeno kulturno-historijskom zonom, a kad u današnjoj državi zakone krše i oni koji ih propisuju, nemamo nište kazati nekome drugom. Tako mahala Osoje preživi i katastrofalni požar 1903. godine, ali je polahko ubijaju savremeni "urbanisti" i oni koji svojom šutnjom odobravaju takve poteze! Što prije prošetajte Osojem i slikajte se pored starih bosanskih kuća, jer sutra će već biti , možda, kasno...

Općina Travnik, površine 563 km-, sa 70.402 stanovnika po popisu iz 1991. godine i sa gustinom stanovništva od 125 stanovnika po kilometru kvadratnom, smještena je u središnjem dijelu Bosne i Hercegovine i omeđena sa 9 općina. Sa juga je Bugojno, Novi Travnik i Vitez, sa istoka Zenica, sa sjevera Teslić, Kotor Varoš, Skender Vakuf, i sa zapada Jajce i Donji Vakuf.


Thursday, February 09, 2006

HISTORIJSKI RAZVOJ GRADA TRAVNIKA


PREDHISTORIJSKI PERIOD

U bližoj okolici Travnika pronađeni su ostaci raznih kultura koje su se u određenim istorijskim periodima smjenjivale na ovom prostoru. Prvi tragovi života potiču iz mlađeg kamenog doba, neolita. Nađeni su u lokalitetima Nebo i Mujevine u dolini Bile i Crkvine u dolini Lašve, a pripadaju trećem i drugom mileniju prije naše ere.
U dolini Lašve i njenih pritoka identificirano je oko 40 gradina iz bronzanog i željeznog doba. Iako nije bilo sistematskih istraživanja, površinskim iskopavanjem se ustanovilo da su to bila trajna naselja sa organiziranim načinom života. Pronađeni su ostaci odbrambenih nasipa-bedema, koji su u nekim primjerima rađeni u dva ili tri reda. Sačuvali su se fragmenti keramike, nešto metalnih predmeta, nakita i oružja.*

*Maslić Fatima, STARINE I MUZEJI TRAVNIKA, Turistički savez Travnik, 1990.god. str.3.



ANTIČKI PERIOD

Rimljani ove krajeve zauzimaju početkom naše ere i u njima ostaju sve do propasti Zapadnog rimskog carstva 476. godine. U to vrijeme je okolica Travnika bila relativno gusto naseljena. U gornjoj dolini Lašve, na području današnjeg Turbeta pronađeni su ostaci rimskih grobnica, vojne utvrde, temelji naselja, ranohrišćanske bazilike, novac, keramika i dr. I u Travniku se naišlo na tragove rimskog boravka, kao što su opeka, grnčarija, novci i nadgrobna ploča sa natpisom.
Na lokalitetima Mali Mošunj i Kalvarija su iskopani temelji većeg naselja. U selu Fazlići, u dolini Bile, pronađena je nadgrobna ploča sa natpisom u kojem se spominje ime gradskog vijećnika municipija Bistue. Natpis je značajan, jer upućuje na mogućnost lociranja na ovom prostoru, poznatog po imenu Bistua Nova, za koje u nauci još uvjek postoje nedoumice oko smještaja. Na mnogim mjestima su nađeni ostaci željezne troske koji ukazuju na eksploataciju željezne rude u ovim krajevima.
Rimski robovi su ispirali zlato iz rijeke Lašve i njenih pritoka, o čemu svjedoče mnogobrojne gomile pijeska uz obale rijeke. Naselja su bila međusobno povezana mrežom lokalnih puteva, koji su se naslanjali na glavni drum "Salona-Argentarija". Period od V do VI stoljeća predstavlja kraj rimske uprave na ovom području.*

*Maslić Fatima, STARINE I MUZEJI TRAVNIKA, Turistički savez Travnik, 1990.god. str.3.



SREDNJI VIJEK

U VI stoljeću na pozornici historijskih zbivanja pojavljuju se Istočni Goti, a početak VII stoljeća obilježen je upadima avarskih i slovenskih plemena i trajnim naseljavanjem Slovena u ovim krajevima. Na većem dijelu Bosne i Hercegovine nisu nađeni ostaci slovenskih naselja, ali su na mnogim gradinama pronađeni fragmenti slovenske keramike. I sam naziv gradina je slovenskog porijekla. Period od VII do X stoljeća na području cijele Bosne istorijski je nerasvijetljen i slabo je poznato kakva su se zbivanja ovdje odvijala. U IX i X stoljeću dolazi do pokrštavanja slovenskih plemena na Balkanu i stvaranja prvih državica. Teritorijalno upravne jedinice srednjovjekovne Bosne bile su župe, od kojih je jedna obuhvatala poriječje rijeke Lašve.
Župa Lašva se prvi put pominje 1244. godine u Povelji ugarskog kralja Bele IV. U sklopu ove župe je bio i kraj oko današnjeg Travnika. Na području nekadašnje župe Lašve utvrđeno je postojanje velikog broja stećaka, srednjovjekovnih nadgrobnih spomenika. Evidentirani je oko 900 ovakvih nadgrobnika. Sačuvano je i nekoliko srednjovjekovnih utvrđenih gradova (Travnik, Toričan, Vrbenac, Škaf i Kaštel). Pronađeni su i brojni pojedinačni nalazi, od kojih su svakako najinteresantniji dijelovi metalnog pojasa (aplike) iz XV stoljeća, iskopani u jednom grobu u Novoj Biloj. I danas se čuvaju u zavičajnom muzeju u Travniku. Pronađeni su i mnogobrojni primjeri srednjovjekovnog novca (dubrovački, mletački, vizantijski, bosanski i dr.). Kao posjednik imanja u župi Lašva često se pominje tepčija Batalo Šantić. Tepčija je oznaka za odgojitelja mladih plemića na kraljevskom dvoru. Batalo je podigao dvor u Toričanu, na području današnjeg Turbeta, a u blizini njega i mauzolej u kome je sahranjen.
Među najbolje sačuvane tvrđave spada travnički Stari Grad (Kaštel). Smješten je na prirodnom uzvišenju, koje je sa tri strane okružen vodenim tokovima što mu otežava pristup. Podignut je u prvoj polovini XV stoljeća kao odbrambeni punkt pred turskom najezdom koja je prijetila sa istoka. Već 1463. godine u jednom trogirskom izvještaju se kaže da su Turci pored nekih drugih bosanskih gradova zauzeli i Travnik. Ujedno je to i prvo pominjanje imena ovog grada u njegovoj istoriji.
Predpostavlja se da je i prije dolaska Turaka u podnožju grada već postojalo manje podgrađe sa trgom. To srednjovjekovno jezgro će postati osnova za razvoj turske varoši.*

*Maslić Fatima, STARINE I MUZEJI TRAVNIKA, Turistički savez Travnik, 1990.god. str. 4-5



TURSKI PERIOD

U toku XVI i XVII stoljeća ispod tvrđave se formira manje naselje, kasaba, sa glavnim trgom Baš-čaršijom, na mjestu današnje džamije Sulejmanije. Baš-čaršija se pominje već 1590. godine u vezi sa gradnjom kamenog mosta preko rijeke Lašve. 1660. godine turski putopisac Evlija Čelebija pominje džamiju u Baš-čaršiji i pored nje han i haman i još sedamnaest džamija, što je za ono vrijeme nerealan broj.
Do kraja XVII stoljeća u Travniku je moglo biti izgrađeno pet džamija: Gradska u tvrđavi, Varoška džamija u istoimenoj mahali, Jeni džamija u Hasan-aginoj mahali, Gazi-agina džamija na glavnom trgu i, možda, džamija u mahali Šumeće, istočno od Starog grada.
Krajem XVII stoljeća Travnik postaje upravni centar bosanskog pašaluka. Nakon ratnog pohoda austrijskog princa Eugena Savojskog na Bosnu i velikog požara kojeg je u Sarajevu izazvao, bosanski vezir Defterdar Halil-paša Ćoso prenosi vezirsku stolicu iz Sarajeva u Travnik. Od 1699. godine, uz dva manja prekida, Travnik će biti sjedište bosanskih namjesnika. Za to vrijeme grad se ekonomski i teritorijalno razvija i postaje važan zanatski i trgovački centar.
U prvoj polovini XVIII stoljeća na periferiji grada, na lijevoj obali Lašve, izgrađena je vezirska rezidencija, zgrada Konaka. To je bilo veliko zdanje građeno u bosanskom arhitektonskom stilu. Uz nekoliko popravki, odolijevalo je vremenu preko dvije stotine godina, ali je na žalost, nakon drugog svijetskog rata srušeno, što predstavlja veliki gubitak za ovaj grad. U Konaku je u toku 150 godina stolovalo 77 bosanskih vezira, od kojih je nekolicina više puta postavljana na tu funkciju, tako da je bilo ukupno 90 promjena na vezirskoj stolici. Sedam vezira je umrlo u Travniku.
U vezirsko doba u Travniku su podignuti mnogi objekti koji su služili u različite svrhe, kao što su džamije, medrese, hamami, hanovi, bezistani, vodovodi, ulične česme i dr. Kao veliki donatori ističu se posebno Mehmed-paša Kukavica koji je izgradio mnogobrojne objekte u Gornjoj čaršiji, Hadži Ali-beg Hasanpašić koji je nakon požara obnovio neke Kukavičine objekte i Sulejman-paša Skopljak koji je u Donjoj čaršiji podigao veliku džamiju i dao popraviti neke postojeće objekte u gradu.
Veći broj spomenika iz tog vremena uništen je u čestim požarima. Katastrofalne razmjere imao je požar koji je izbio u mjesecu septembru 1903. godine. U njemu su do temelja izgorjeli mnogi objekti, kuće i dućani u Donjoj čaršiji i kompletne mahale na lijevoj obali Lašve. Spomenici koji su se uspjeli sačuvati do danasnjih svjedoči su vremena u kome je Travnik živio životom tipičnog bosanskog-orijentalnog grada.*

*Maslić Fatima, STARINE I MUZEJI TRAVNIKA, Turistički savez Travnik, 1990.god. str. 6-7.



KONZULSKA VREMENA

Početkom XIX stoljeća Travnik postaje i diplomatsko sjedište. Najprije Francuska, 1906. godine, a godinu dana poslije nje Austrija, otvaraju svoje konzulate u Travniku. U to vrijeme je Turska već oslabljena imperija na čije teritorije pretendiraju velike evropske sile Austrija, Rusija i Francuska. Konzulati su otvoreni u cilju bolje saradnje među carevinama, ali su se iza diplomatskih kodeksa krili osvajački, politički, vojni i drugi interesi. Za francuskog konzula je postavljen diplomata Pjer David, koji i Travniku ostaje sve do zatvaranja konzulata 1814. godine. U austrijskom konzulatu su se do njegovog ukidanja 1821. godine izmjenila tri konzula. Bili su to vojni oficiri: potpukovnik Paul von Mitteser, potpukovnik Jakob von Paulich i pukovnik Jozef Simbschen.
U romanu "Travnička Hronika" književnik Ivo Andrić je poetski sugestivno i upečatljivo predočio sudbine ljudi i događaje iz tih nesigurnih "konzulskih" vremena.*

*Maslić Fatima, STARINE I MUZEJI TRAVNIKA, Turistički savez Travnik, 1990.god. str. 7.



PERIOD AUSTROUGARSKE UPRAVE

Po dogovoru velikih sila, na Berlinskom kongresu 1878. godine Austrougarska monarhija je dobila pravo da okupira Bosnu i Hercegovinu, a 1908. godine službeno je proglasila i njenu aneksiju. Uspostavljanjem nove vlasti u zemlji, prilike će se u Travniku naglo izmjeniti. Grad se polako počinje uključivati u industrijsku epohu.
Otvaraju se prvi industrijski pogoni: Tvornica duhana (1893), Tvornica šibica (1901), Preduzeće za preradu drveta "Ugar" u Turbetu (1912).
U značajne momente za razvoj grada spada prolazak željezničke pruge, koja ovu regiju povezuje sa ostalim dijelovima monarhije, te izgradnja hidrocentrale koja snabdijeva grad električnom energijom. Podižu se nove stambene zgrade, posebno duž glavne ulice, parkovi i šetališta, te javni objekti među kojima se ljepotom i monumentalnošću posebno ističu: zdanje hotela "Vlašić" današnja zgrada direkcije SP "Borac", bivša pošta u kojoj je danas smještena banka, zgrada kotarskog ureda u kojoj se danas nalazi sud, zgrade osnovne i državne škole, Hrvatske banke, Oficirskog doma, Radničkog doma, Gimnazije, bolnice, željezničke stanice, medrese, samostana i osnovne skole Milosrdnih sestara i dr.
Promjene koje će se odraziti u svim sferama života, posebno u školstvu, zdravstvu, urbanizmu, ostaće vidljive i do danas. U ovom periodu Travnik se postepeno uključuje u tokove novije evropske i svjetske istorije.*

*Maslić Fatima, STARINE I MUZEJI TRAVNIKA, Turistički savez Travnik, 1990.god. str. 7-8.


HRONOLOGIJA DOGAĐAJA


XIII stoljeće
1244. - U Povelji ugarskog kralja Bele IV pominje se župa Lašva.

XV stoljeće
- (prva polovina stoljeća) Izgrađen Stari Grad "Kaštel"
- (krajem stoljeća) U Kaštelu izgrađena Gradska džamija
1463. - (3.juni) Prvo pominjanje imena Travnik povodom turskog osvajanja grada i prolaska sultana Mehmeda Fatiha II prema Jajcu

XVI stoljeće
- Formiranje prve travničke mahale Varoš
- Prvi put na mjestu današnje Sulejmanije izgrađena Gazi-agina džamija
1549. - Izgrađena Jeni džamija, najstariji objekat iz turskog perioda očuvan do danas
1590. - Upotreba naziva Baš-čaršija u vezi sa gradnjom mosta na Lašvi
1591. - (18.oktobar) Izgrađen kameni most na Lašvi prema Osoju

XVII stoljeće
- U Poturmahali neki Muslihudin izgradio džamiju
1660. - Putopisac Evlija Čelebija posjetio Travnik
1699. - Travnik postaje sjedištem vezira

XVIII stoljeće
- Izgrađena Lukačka džamija
- Izgrađena Lončarica džamija
- Izgrađena sahat-kula u Gornjoj čaršiji
- Mehmed-paša Kukavica izgradio vodovod u Gornjoj čaršiji
- (prva polovica stoljeća) Izgrađena Ilovača džamija
- (početkom ili polovicom stoljeća) Izgrađena džamija u mahali Čila
- (druga polovica stoljeća) Izgrađena džamija na Zulićima
1706. - Elči Ibrahim-paša u mahali Osoje izgradio medresu u kojoj je bila osnovana prva gradska biblioteka sa 103 rukopisne knjige
1721. - Izgrađena Kahvica džamija
1757. - Na mjestu Gazi-agine džamije izgrađena nova Ćamilija džamija
1757. - Mehmed-paša Kukavica podigao džamiju u Gornjoj čaršiji
1760. - Mehmed-paša Kukavica izgradio medresu u Gornjoj čaršiji
1764. - (juni-juli) Izgrađena Osojska džamija
1765. - Izgrađena Skokačka džamija
1767. - Obnovljena Lončarica džamija i uz nju izgrađena medresa i mekteb
1770. - Izgrađena česma kod Ćamilije džamije
1781. - Muderis hadži Salih obnovio Elči Ibrahim-pašinu medresu
1785. - Izgrađeno turbe Abdullah-paše Defterdarije kod Jeni džamije
1798. - Izgrađena česma kod današnjeg hotela "Lipa"

XIX stoljeće
1806. - U Travniku otvoren francuski konzulat, prvi u Bosni
1807. (21. juli) - Otvoren Austrijski konzulat u Travniku
1808. - Osnovana prva privatna katolička osnovna škola u gradu
1811. - Bosanski vezir Hilmi Ibrahim-paša obnovio sahat-kulu na Musali
1814. - Nakon poraza Napoleona zatvoren francuski konzulat
1815. - Hazin Ibrahim-paša obezbjedio sredstva za popravak sahat-kule na Musali
1816. - Na mjestu izgorjele Ćamilije izgrađena Sulejmanija džamija
1817. - Sulejman-paša Skopljak obnavlja sahat-kulu u Gornjoj čaršiji
1830. - Izgrađena Tophanska džamija
1845. - Uveden redovni poštanski saobraćaj sa Istanbulom
1847. - Osnovana muška osnovna škola u Docu
1848. - Izgrađena Hafizadića kuća
1851. - Travnik definitivno prestaje biti sjedištem vezira
1853. - Počela gradnja crkve u Gornjem Docu, nakon odobrenja iz Istanbula
1854. - Izgrađena ortodoksna crkva
1856. - Na mjestu izgorjele Mehmed-pašine džamije u Gornjoj čaršiji Hadži Ali-beg Hasanpašić izgradio novu džamiju i obnovio sahat-kulu
1859. - Izgrađen samostan u Gučoj Gori
1863. - Braća Teskeredžić obnovili Poturmahalsku džamiju
1863. - Obnovljena Konaturska džamija sredstvima stanovnika mahale
1865. - Izgrađena česma kod Hadži Ali-begove džamije
1866. - Utemeljena pošta
1866. - Ugrađen sunčani sat na Hadžialibegovoj džamiji
1870. - Izgrađena srpska-prvaoslavna škola
1871. - Osnovana osnovna škola "Sestra milosrdnica" u Docu
1878. - Austrougarska vojska ušla u Travnik (vojvoda Witenberg)
1878. - Obnovljena sahat-kula na Musali
1879. - (12.juni) Osnovano "Dobrovoljno vatrogasno družtvo Travnik"
1880. - Gradonačelnik Travnika Muharembeg Teskeredžić svojim je sredstvima u Beču kupio prvu ručnu pumpu koju je poklonio travničkim vatrogascima
1882. - Osnovana nadbiskupska gimnazija
1882. - Izgrađena kasarna
1833. - Izgrađena česma kod Poturmahalske džamije
1884. - Otvorena osnovna škola časnih sestara i viša djevojačka škola
1885. - Završeno geodetsko snimanje i osnovan katastar
1887. - (18.juni) U Travniku boravio Rudof Habzburški
1888. - Izgrađena ciglana (Samuel Feldbauer)
1888. - Završena gradnja zgrade nadbiskupske gimnazije
1888.-1892. Srušila se dotrajala Tophanska džamija
1889. - Osnovano pjevačko društvo "Vlašić"
1892. - (9.oktobar) Rođen Ivo Andrić
1892. - Zbog gradnje željeznice srušena zgrada Elči Ibrahim-pašine medrese i izgrađena nova
1892. - Obnovljena sahat-kula na Musali
1893. (26. oktobra) - Ušao prvi voz željeznickom prugom iz pravca Lašve
1893. - Osnovana gruntovnica
1893. - Otvorena Tvornica duhana sa 300 radnika
1893. (8. septembar) Izgrađen gravitacioni gradski vodovod "Bašbunar"
1897. - Izgrađen hotel "Vlašić", danas direkcija fabrike "Borac"
1899. - Izgrađena i otvorena Općinska bolnica
1899. - Otvorena Hrvatska čitaonica u Docu

XX stoljeće
1900. - Otvorena osnovna škola Čabruša
1900. - Izgrađen okružni zatvor
1901. - Utemeljena tvornica šibica (firma Alkalaj)
1903. - (septembar) Katastrofalni požar uništio skoro čitav grad
1903. - Stefan Burijan obnovio Lukačku džamiju
1903. - Ziba Arnautović-Kopčić vlastitim sredstvima izgradila požarom uništenu Varošku džamiju
1903. - Salih Kopčić obnovio Lončaricu džamiju
1903. - Sahat-kula na Musali temeljnom rekonstrukcijom dobila današnji izgled
1904. - Otvorena štamparija Franjo Lipski
1904. - Izvedena regulacija korita Lašve kroz grad
1906. - (18. novembra) U rad puštena hidrocentrala "Plava voda" (firma Krizik), Travnik dobio el. energiju
1906. - Izgrađena požarom uništena Šumećka džamija
1907. - Osnovana prva banka "Hrvatska banka dd" Travnik
1909. - Osnovano HKD "Napredak"
1910. - Otvorena prva apoteka
1910. - Uveden telefonski saobraćaj
1911. - Proradila interurbana poštanska centrala
1912. - U Turbetu osnovano šumsko preduzeće "Ugar" braće Hagenbucher
1913. - Velika epidemija kuge
1914. - Prestala sa radom Hadži Ali-begova medresa u Gornjoj čaršiji
1925. - Stigao prvi radio
1927. - Započet Napretkov dom
1928. - Podignuta željeznička sekcija
1930. - Stigao prvi automobil
1931. - Prvi autobusni promet Sarajevo - Split
1935. - Srušena Čila džamija i Hadži Ali-begova medresa u Gornjoj čaršiji i uklonjene munare na Medresa i Lukačkoj džamiji
1941. - Umro prvi ljekar Travničanin dr. Sulejman Hafizadić
1947. - Na Bašbunaru počeo sa radom Dispanzer za plućne bolesti
1950. - Osnovan Zavičajni muzej Travnik
1952. - Osnovana fabrika "Borac"
1954. -
(januar) U tadašnjem Narodnom odboru Općine Travnik donesena odluka da se dramska sekcija koja je do tada radila pri KUD-u Jedinstvo izdvoji u zasebnu organizaciju, nastaje Pozorište Travnik.
1954. - (07. aprila) Izvedena predstava "Dva tuceta crvenih ruža", što je i početak rada P
ozorišta Travnik
1955. - Lukačka džamija pretvorena u izložbeni paviljon Zavičajnog muzeja
1961. - (10.decembar) Ivo Andrić dobio Nobelovu nagradu za književnost
1964. - Sahat-kula na Musali dobija novi satni mehanizam
1967. - Osnovan Radio Travnik
1972. - Nobelovac Ivo Andrić otkrio spomen ploču na medresi Elči Ibrahim-paše sa podacima o prvoj biblioteci u gradu
1972. - Osnovan Košarkaški klub "Travnik"
1973. - (14.juni) Zbog dotrajalosti srušila se sahat-kula u Gornjoj čaršiji
1975. - (13.mart) U rodnoj kući Ive Andrića otvoren Memorijalni muzej
1975. - Završena izgradnja današnjeg objekta bolnice Travnik
1976. - U Zavičajnom muzeju otvorena stalna postavka Prirodoslovne zbirke
1977. - Ponovo izgrađena sahat-kula u Gornjoj čaršiji
1979. - Babanovac na Vlašiću odlikovan “Srebrenom pahuljicom” - priznanjem za najuredeniji zimski centar u bivšoj Jugoslaviji
1980. - Temeljito obnovljena Skokačka džamija
1992. - (01.maj) Tadašnja JNA okupirala relej na Opaljeniku, vlašićki plato i šire područje opštine Travnik
1992. - (14.novembar) Jedinice Armije BiH povukle se iz Karaule
1994. - Obnovljen rad Elči Ibrahim-pašine medrese
1994. - (07.april) Predsjedništvo RBiH donijelo odluku o formiranju 7.korpusa Armije RBiH sa sjedištem u Travniku
1995. - (07.februar) Organizirana smotra jedinica 7.korpusa Armije RBiH i defile ulicama grada Travnika
1995. - (20.mart-15.april) Trajala "Vlašićka operacija" jedinica Armije RBiH u kojoj je oslobođen širi rejon Vlašića
1995. - (04.april) Na oslobođenom releju "Opaljenik" na Vlašiću postavljena bosanska zastava površine 200 kvadratnih metara
1996. - (juli) Osnovana Nezavisna radio televizija Travnik, 8. avgusta emitiran prvi signal
1997. - (9.-10.august) Engleska princeza Dijana posjetila Travnik
1997. - (august) Izvršena popravka Lukačke džamije oštećene početkom agresije na BiH
1999. - Ponovo izgrađena munara Lukačke džamije

XXI stoljeće
2003. - (august) Obnovljena i ponovo otvorena robna kuća u centru grada
2003. - Obnovljena crkva sv. Alojza u sklopu Gimnazije
2003. - (septembar) Obnovljen metalni most na Lašvi kod Elči Ibrahim-pašine medrese
2003. - (septembar) Hadžić dr. Hasija pruzela dužnost gradonačelnice Travnika
2004 .- (24.novembar) -Nakon požara u zgradi Koreja u centru grada i evakuacije stanara, objekat ostavljen da propada
2005. - (22.februar) Svečano otvorena zgrada nekadašnjeg Đačkog doma, u kojoj će biti smještena srednja ekonomska škola
2005. - ( 8. maj- 8. juli) Obnovljena unutrašnjost i krov Konaturske džamije
2005. - (22-26. august) Prvi put u Travniku prikazan reprizni program Sarajevo film festivala
2005. - (15.septembar) Svečano obilježeno 70 godina postojanja Ustanove za zbrinjavanje starih i iznemoglih lica "Naš dom"
2005. - (oktobar) Obnovljena fasada zgrade Suda